Voorspellen is lastig, maar keuzes kun je afwegen

Prijsfluctuaties op de onbalansmarkt kunnen pijnlijk hard aankomen, vooral als je achteraf constateert dat je dit vooraf had kunnen zien. Maar het voorspellen van de prijsontwikkeling van elektriciteit is complexe materie, want tal van factoren zijn van invloed. Ook factoren die per definitie onvoorspelbaar zijn. Hoe ga je daarmee om?

De elektriciteitsmarkt is één van de meest volatiele markten die er zijn. Waar op de AEX aan het Damrak fluctuaties van meerdere procentpunten een hele gebeurtenis zijn, veranderde de Nederlandse elektriciteitsprijs in 2017 op de dagmarkt 231 keer met 5% of meer. Powerhouse Data Modeller & Forecasting Analyst Edgar Wilton helpt klanten bij het kiezen van de juiste strategie.

Prijsvorming

‘Stroom die wordt opgewekt, moet vrijwel gelijktijdig worden afgenomen. Daarom worden vraag en aanbod centraal beheerd’, zegt Wilton. ‘Marktpartijen geven hun vraag en aanbod op en aan de hand van een computermodel wordt de dagprijs per uur berekend.’ De prijzen worden dan rond het middaguur bekendgemaakt. ‘Deze markt is toegankelijk voor grote afnemers in de chemie, staal en aluminium en aanbieders zoals nutsbedrijven, maar bijvoorbeeld ook voor tuinders met een WKK (warmtekrachtkoppeling).’

Afhankelijk van de markt en het contracttype kan stroom bijvoorbeeld verhandeld worden per kwartier, per uur of per dag, of met termijncontracten over veel langere perioden. ‘Veel weersafhankelijke afnemers die zich van een goede elektriciteitsprijs willen verzekeren, kopen in op de day-aheadmarkt. Deze is echter op de dag zelf al gesloten. Voor verandering op het laatste moment, zoals onverwachte bewolking die extra belichting noodzakelijk maakt, moet men dan uitwijken naar de onbalansmarkt, waar stroom wordt verhandeld per kwartier. Beschik je over flexibiliteit of heb je wat speling, dan kun je daar op zoek naar prijsverschillen.’ De APX-prijs is gebaseerd op de verwachting van gisteren en de onbalansprijs is de realiteit van nu.

Onvoorspelbaarheid

De prijsfluctuaties op de onbalansmarkt zijn een direct gevolg van de missmatch tussen vraag en aanbod. De vraag- en aanbodzijde kunnen zelfs onder relatief normale omstandigheden al snel afwijken van de verwachting. Onverwachte uitval van centrales, een kabelbreuk of assets die na onderhoud maar moeizaam opstarten; allemaal veelvoorkomende en moeilijk voorspelbare factoren die het aanbod beperken. Minstens net zo belangrijk is de invloed van het weer en de kwaliteit van de weersvoorspelling. Wind die wegvalt of dichte bewolking die meer zonlicht tegenhoudt dan verwacht, kunnen ook tot tekorten leiden.

‘Iedereen kijkt naar dezelfde weermodellen. Als het weer anders uitpakt dan verwacht en het verschil behoorlijk groot blijkt te zijn, zit iedereen aan de verkeerde kant van de markt.’ Dan kunnen grote prijsschommelingen ontstaan. ‘De prijs schiet dan bijvoorbeeld van een APX-niveau van rond de 40 €/MWh naar 250 €/MWh, maar negatieve prijzen kunnen ook voorkomen.’

Estimated guess

Aanbieders en afnemers die beschikken over flexibiliteit kunnen hier gebruik van maken, maar moeten dan wel de juiste strategie kiezen. ‘Een tuinder kan bijvoorbeeld tot op zekere hoogte zelf bepalen wanneer de WKK gaat produceren. En wanneer de prijs door het dak gaat, kan de verlichting wellicht een half uurtje uit. Die vrijheid kun je benutten.’

Ondanks dat onverwachte gebeurtenissen moeilijk te voorspelling zijn, kun nog je wel zorgvuldig overwogen keuzes maken. ‘Wat je kunt doen, is een analyse maken van de consequenties van mogelijke, onverwachte afwijkingen. Stel er wordt weinig wind verwacht en dit blijkt nog minder te worden, of juist net iets méér. Bij iets minder wind zal dat voor de prijs bijna niks uitmaken omdat er toch al weinig verwacht werd. Maar bij een toename van de wind zou de prijs behoorlijk kunnen dalen. Dit noemen we optionaliteit, het bekijken van de upside en de downside.’

‘Bij iets minder wind kom je dan wat duurder uit, achteraf gezien, maar niet veel. Een goedkoop verlies, zeg maar. Maar bij méér wind kun je substantieel prijsvoordeel behalen. Een handelaar kiest dan in sommige gevallen voor een positie gebaseerd op de mogelijkheid van toenemende wind, dus meer dan verwacht.’


Powerhouse Flexpool

Voor situaties van (grote) onbalans kan TenneT noodvermogen inzetten. TenneT maakt als landelijke netbeheerder hierbij gebruik van partijen die in staat zijn snel de afname of levering van elektriciteit aan het net aan te passen. Powerhouse biedt nu de mogelijkheid om samen met andere klanten noodvermogen beschikbaar te maken vanuit de Powerhouse Flexpool.

Deelname aan de Flexpool kan per maand, voor het vermogen dat voor die periode beschikbaar is. Naast een vaste vergoeding op basis van een veilingprijs geldt een variabele vergoeding bij activatie (op- of afregelen). Doordat meerdere partijen deelnemen, wordt het risico verlaagd en de capaciteit verhoogd.

Powerhouse is voor Flexpool een samenwerking aangegaan met Energy-Pool, een aanbieder van noodvermogen actief in meerdere landen. Beschikt u over de flexibiliteit om snel regelvermogen in te zetten, neem dan contact op met uw accountmanager.

Bel mij
terug
Vul uw gegevens in. Wij nemen contact met u op.